Mae cynghorau Cymru yn buddsoddi dros £80M mewn diwydiant tybaco

Mae Cyfeillion y Ddaear Cymru yn galw ar awdurdodau lleol yng Nghymru i ildio rhag buddsoddi mewn diwydiant sy'n cyfrannu'n sylweddol at allyriadau newid hinsawdd, yn achosi llygredd plastig, ac yn arwain at dros 5,000 o farwolaethau yng Nghymru bob blwyddyn.

Mae wyth Cronfa Bensiwn Awdurdod Lleol (LAPF) yng Nghymru yn buddsoddi dros £60 miliwn yng nghwmnïau tybaco megis British American Tobacco yn ôl gwybodaeth a gafwyd trwy geisiadau Rhyddid Gwybodaeth (FOI). 

Mae Cronfeydd Pensiwn Awdurdodau Lleol Cymru hefyd yn buddsoddi oddeutu £1bn yn uniongyrchol neu'n anuniongyrchol yng nghwmnïau tanwydd ffosil.

"Dylai'r newyddion hyn fod yn ddigon i ysgogi ymddiriedolwyr cronfeydd pensiwn a rheolwyr cronfeydd i newid i fuddsoddiadau mwy moesol", dywed Bleddyn Lake, llefarydd o Gyfeillion y Ddaear Cymru.

 "Mae angen i awdurdodau lleol yng Nghymru weithredu nawr drwy gymryd eu harian o gwmnïau tybaco, cwmnïau tanwydd ffosil a diwydiannau eraill sy'n achosi newid hinsawdd catastroffig.

 "Mae parhau i fuddsoddi yn y cwmnïau hyn yn cyfreithloni eu gweithrediadau. Mae'r Cronfeydd Pensiwn Awdurdodau Lleol sy'n buddsoddi ynddynt mewn gwirionedd yn gwneud elw o newid hinsawdd.

"Rhaid i awdurdodau lleol ildio rhag cefnogi'r cwmnïau hyn: cefnwch ar danwyddau ffosil a gwaredwch ar dybaco."

Mae'r Panel Rhynglywodraethol ar y Newid yn yr Hinsawdd (IPCC) wedi rhybuddio mai ond 12 mlynedd ar y mwyaf sydd gennym i weithredu'n bendant i atal newid hinsawdd peryglus, allan o reolaeth.

Tra bo goblygiadau iechyd ysmygu wedi'u rhoi ar led yn dda dros flynyddoedd lawer, dim ond dechrau dod i'r amlwg mae'r niwed amgylcheddol a achosir gan y diwydiant tybaco.

Yn ôl adroddiad diweddar, mae cynhyrchiad blynyddol tybaco yn arwain at bron i 84 miliwn tunnell o allyriadau sy'n gyfwerth â charbon deuocsid - mwy na dwywaith allyriadau Cymru gyfan. Cymera ffermydd tybaco fwy na 20,000 milltir sgwâr o dir, ac maent yn defnyddio mwy na 22 biliwn tunnell o ddŵr, ac yn achosi datgoedwigo yn Asia ac Affrica.

Yn ogystal, sigaréts yw un o'r ffurfiau mwyaf treiddiol o sbwriel yn y byd. Gall hidlyddion plastig sigaréts gymryd hyd at 12 mlynedd i ddiraddio ac mae bonau sigaréts yn gollwng tocsinau sy'n llygru dŵr ac yn niweidio bywyd y môr a'r amgylchedd.

 

Dywedodd Suzanne Cass, Prif Swyddog Gweithredol ASH Cymru:

"Ledled Cymru mae awdurdodau lleol yn buddsoddi amser ac arian yn gosod polisïau rheoli tybaco sydd wedi'u dylunio i leihau cyffredinrwydd ysmygu.  Mae'n hynod eironig felly mai ar yr un pryd eu bod yn buddsoddi mwy na £60 miliwn yn y diwydiant tybaco.

 "O safbwynt ariannol, mae tybaco yn ddigon syml yn fuddsoddiad gwael. Mae cynyddu ymwybyddiaeth o niweidiau ysmygu yn golygu gall ysmygwyr ddod yn fwyfwy prin, gyda nifer yn troi eu cefnau ar dybaco a llai o bobl ifanc nag erioed yn ymgymryd â'r arferiad.

"Does dim dyfodol cynaliadwy i'r diwydiant tybaco a byddwn yn annog awdurdodau lleol i roi eu cronfeydd pensiwn at ddefnydd gwell. Ysmygu sy'n gyfrifol am 80% o achosion cancr yr ysgyfaint ar "draws y DU. Yn 2017, bu i 1,891 o bobl farw o gancr yr ysgyfaint yng Nghymru. 

"Mae hynny'n gyfwerth ag un ym mhob pedwar marwolaeth cancr yn y wlad, gan ladd mwy na chancr y coluddyn a chancr y fron efo'i gilydd.

"Yn ogystal, ysmygu yw'r prif achos o glefyd cardiofasgwlaidd ac mae'n costio GIG Cymru oddeutu £302 miliwn y flwyddyn i drin y rheiny sydd â chyflyrau sy'n deillio o ysmygu.

"Ar hyn o bryd mae 19% o oedolion Cymru yn ysmygu gyda chyffredinrwydd uchaf yn ein cymunedau mwyaf difreintiedig, gan arwain at anghydraddoldeb iechyd llwyr."

 

Table 1: Welsh councils investing in tobacco companies

 

NAME OF PENSION FUND

 

TOTAL AMOUNT INVESTED IN TOBACCO COMPANIES

Torfaen Pension fund - Monmouthshire, Blaenau Gwent, Caerphilly, Newport and Torfaen county councils

 

 

Just over £22 million

 

Clwyd Pension Fund - Flintshire, Denbighshire, Wrexham county councils

 

Just over £965,000

 

Dyfed Pension Fund - Carmarthen, Pembrokeshire and Ceredigion county councils

 

Around £32 million

 

Swansea Pension Fund - Swansea and Neath Port Talbot county councils

 

Just over £25 million

 

Rhondda Cynon Taf – RCT, Bridgend and Merthyr councils

 

No information available

 

Powys Pension Fund – Powys council

 

No information available

 

Cardiff & Vale Pension Fund – Cardiff and Vale of Glamorgan Councils

 

No information available

 

Gwynedd - Gwynedd & Anglesey councils

 

No information available

 

TOTAL

 

Circa £80 million

Source: Freedom of Information requests, 2019

Rhanwch yr tudalen hwn

Tumblr Facebook Twitter Email Addthis
Eisiau sicrhau newidCymrwch Rhan neu Rhoddwch i ni